Zowel de Nationale Bank als de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) wezen onlangs op een gevoelige toename van het aantal mensen met schuldproblemen. Ook Kurt De Loor (sp.a), Vlaams volksvertegenwoordiger en Zottegems OCMW-voorzitter, merkte lokaal een stijging van het aantal schuldgevallen op. Daarom lanceert het Zottegems OCMW een uniek totaalprojectrond schuldpreventie.

Het project richt zich zowel naar kinderen, jongeren als naar volwassenen en wil deze drie doelgroepen bewuster leren omgaan met geld in al zijn vormen.

Aangepast aan de leefwereld van de leerlingen

Voor leerlingen van het vijfde en het zesde leerjaar is De Geldkoffer beschikbaar, een lessenpakket dat kinderen de waarde van geld leert kennen, ze sociaal vaardiger maakt tegenover reclame, tegenover gokken op het internet, enz. Kurt De Loor: “Uiteindelijkblijft het bijbrengen van deze vaardigheden vooral een taak van de ouders, maar we geloven dat ook de scholen hun steentje kunnen bijdragen.

In onze zoektocht naar een geschikt instrument hebben we kunnen vaststellen dat er in België weinig tot niks beschikbaar is. ‘Gluren bij de buren’ bracht ons in Nederland bij De Geldkoffer van het NationaalInstituut voor Budgetvoorlichting (NIBUD).

De Geldkoffer behandelt thema’s als omgaan met zakgeld, sparen, inkomsten en uitgaven van een gezin, enz. Er zit ook een hoofdstuk over de geschiedenis van betaalmiddelen in en de leerlingen komen ook te weten hoe geld wordt gemaakt. Tot slot wordt er ook aandacht besteed aan bankkaarten en elektronisch betalen. Uiteraard zijn al deze thema’s aangepast aan de interesse en de leefwereld van de leerlingen.”

Geld uitgeven betekent keuzes maken

Jongeren uit de eerste graad secundair onderwijs kunnen binnenkort dan weer kennismaken met de Zakgeldkrant, eveneens van de hand van het NIBUD. Kurt De Loor: “We willen de scholieren met dit lessenpakket leren dat geld uitgeven betekent dat je keuzes moet maken. Wie zich op jonge leeftijd al realiseert dat je geld maar één keer kunt uitgeven, kan dat later in alle situaties toepassen.”

Voor de leerlingen van de tweede graad secundair onderwijs ontwikkelde vzw Paco, een professioneel theatergezelschap, de toneelvoorstelling ‘Targetin Pocket Game’ waarin thema’s als omgaan met zakgeld en de gevaren van reclame en gokken aan bod komen. Deze voorstellingen worden ter plaatse in de scholen gespeeld.

Praatsessies rond schulden

Het Zottegemse OCMW biedt volwassen cliënten, die voor een schuldproblematiekbegeleid worden, ondertussen ook het vormingspakket Ik tel mee! aan.

Kurt De Loor: “Het pakket werd aangeboden in samenwerking met Leerpunt – Centrumvoor Basiseducatie (CBE) Ninove. Aanvankelijk werden een aantal cliënten via onze maatschappelijke werkers gemotiveerd om deel te nemen aan een proefsessie. Deze kennismakingsbijeenkomst vormde de basis voor volgende bijeenkomsten rond verschillende geld-gerelateerde thema’s waarbinnen iedereen zijn verhaal kon doen. Behandelde items:

• ‘leren budgetteren’
• ‘pas op voor reclame !’
• ‘krediet: nee bedankt!’
• ‘goedkoop en lekker’
• ‘energietips’
• ‘ik tel mee!’ 

Negen deelnemers slaagden er uiteindelijk met succes in om gedurende vijf weken desessies te volgen.

Overbesteding niet enige probleem

We leven in een maatschappij waarin het lijkt of alles zomaar voor het rapen valt.Heb je zelf het geld niet dan ga je een of andere lening aan en het probleem lijkt opgelost. Kurt De Loor: “Fout, daar beginnen de problemen vaak pas. Overbesteding is trouwens niet altijd de oorzaak van schuldproblemen.  Onvoorziene omstandigheden zoals ziekte of echtscheiding, en onzekere werksituaties of verlies van werk brengen mensen ook makkelijk in financiële problemen. Opvallend is dat het probleem niet langer alleen geclaimd wordt door ‘de armen’ maar dat nieuwe doelgroepen zich aandienen: de middenklasse, met daarin een sterke vertegenwoordiging van de eenoudergezinnen. Opvallend is ook dat meer en meer mensen er niet meer in slagen om de basisbehoeften als huur, energie, voeding, enz. rond te krijgen. Sommige OCMW’s werken momenteel al met wachtlijsten, wat ongehoord is en de situatie alleen maar verergert. De problematiek wordt stilaan onrustwekkend.

Pilootproject

Met dit totaalpakket rond schuldpreventie wil het Zottegemse OCMW jongeren in een vroeg stadium bewuster leren omgaan met geld en volwassenen hulp bieden zodat kleine geldproblemen niet automatisch leiden tot hoge schulden.

Dit vernieuwend totaalproject werd reeds voorgesteld aan het Vlaams Centrum Schuldbemiddeling en kreeg heel goede reacties.  Zowel het unieke inhoudelijke, als de samenwerking tussen de sociale sector en de onderwijssector werden als heel positief ervaren en getuigen van een ‘open geest’-aanpak.